Paar wisselbellen, gedragen door Johanna Lena Geluk

Wisselbellen uit Tholen

Wisselbellen rij 1

Deze wisselbellen zijn op Tholen gedragen door Johanna Lena van Luijk-Geluk (1876-1954). Zij droeg ze op zondag en bij feestelijke gelegenheden aan de krullen van haar oorijzer. Hoe dat eruitzag is te zien op een foto van de draagster. De oorijzerhangers zijn daarop goed te herkennen. De kant die bezet is met granaatjes is zichtbaar. De draagster kon echter ook kiezen om de andere kant, die helemaal versierd is met filigrein, naar voren te dragen. Aan de mogelijkheid om de bellen op twee manieren te dragen danken de hangers hun naam: wisselbellen.

Wisselbellen, Tholen
Paar wisselbellen (N.43380)

 

Johanna Lena was een welgestelde boerin. Op de boerderij werd ook boter gemaakt en van deze boerin is bekend dat zij zich er een eer in stelde om er persoonlijk voor te zorgen dat de doeken waarmee de botermand werd afgedekt er perfect uitzagen. Dat liet ze niet aan haar personeel over. Haar botermand en die doeken zijn onlangs in de museumcollectie opgenomen. En uit haar bezit heeft het museum een groot aantal sieraden en kledingstukken kunnen verwerven. Hier is een deel van deze sieraden te zien. Als welgestelde Thoolse boerin kan Johanna Lena bij haar zondagse kleding al deze sieraden tegelijk hebben gedragen. De complete set bestond uit een oorijzer met de wisselbellen voor aan de krullen, drie paar spelden voor in de sluiermuts met de brede kantstrook en verder oorbelletjes, een halssnoer, een broche en ringen. Alle sieraden zijn van goud en bezet met granaatjes, meest in combinatie met kleine parels. Het halssnoer is geregen met kralen van granaat. De sieraden zijn door verschillende edelsmeden en in verschillende perioden gemaakt. Haar oorijzer heeft zij waarschijnlijk tweedehands gekregen. De zilveren band daarvan is twee jaar voordat Johanna Lena werd geboren gemaakt, in 1874. De gouden krullen dateren al uit 1853-1855.

Carte-de-visite Johanna Lena van Luijk-Geluk
Johanna Lena van Luijk-Geluk (AA 196276.R)

 

Toen het museum de kleding en sieraden uit de nalatenschap van Johanna Lena verwierf bleek dat er al een foto van haar op jonge leeftijd in onze collectie aanwezig was. Het is een ingekleurde foto uit 1894, gemaakt door fotograaf C.W. Bauer uit Middelburg. Hij maakte de opname ter gelegenheid van het bezoek van koningin-regentes Emma met haar dochter Wilhelmina aan Middelburg op 21 augustus 1894. Op die dag werden dertig meisjes uit de verschillende delen van Zeeland aan Emma en Wilhelmina voorgesteld. De meisjes waren gekleed in hun lokale streekdracht. Emma en Wilhelmina kregen een album aangeboden met hierin de complete serie foto-afdrukken.
Johanna Lena is het zittende meisje op de foto. Ze was toen net 18 jaar. Naast haar staat Helena Jacoba Groenewege uit Sint Maartensdijk. Beide meisjes zijn gekleed in de Thoolse dracht. 
De foto is te weinig gedetailleerd om de sieraden te kunnen herkennen. In ieder geval lijkt Johanna Lena niet de bovenspelden (rechtsboven op de sieradenfoto) te dragen. Deze werden boven op het hoofd met de kop naar elkaar toe op de muts gespeld.

Sieradenset, Tholen
Sieradenset uit Tholen

 

De sieraden en foto’s van Johanna Lena van Luijk-Geluk zijn opgenomen in het boek ‘Streeksieraden uit de collectie van het Nederlands Openluchtmuseum’, dat in juni 2018 is verschenen. Hierin staan ruim 240 sieraden afgebeeld en beschreven.
 

 

DETAILINFORMATIE

Naam: Oorijzerhangers
Inventarisnummer: N.43380
Vervaardiger: firma Jonkergouw-Kohler, Den Bosch
Datering: 1873-1877
Plaats: 's-Hertogenbosch
Materiaal: 14-karaats goud en granaat

Klik hier voor meer informatie over de oorijzerhangers

Foto meisjes Thoolse dracht
Twee meisjes in Thoolse dracht (AA 21954)