Warmhoudbord

Warmhoudbord Struwwelpeter

Warmhoudbord rij 1

In de collectie van het Openluchtmuseum bevinden zich meerdere warmhoudborden. Een warmhoudbord bestaat uit een aardewerken bord waaronder een metalen reservoir is aangebracht. Dit reservoir kan gevuld worden met warm water om zo het eten op het bord langer warm te houden. Dit bord is waarschijnlijk gemaakt voor kinderen, want er staan twee verhalen in stripvorm op afgebeeld: Struwwelpeter (in het Nederlands: Piet de Smeerpoets) en Suppen-Kaspar (Soep-Hein).


Deze verhalen zijn afkomstig uit een kinderboek dat in 1845 voor het eerst werd uitgebracht. Het boek met de titel 'Struwwelpeter' werd geschreven door de Duitse schrijver Heinrich Hofmann (1809-1894) en voorzien van begeleidende tekeningen. Het bestaat uit tien wrede verhaaltjes waarin het slecht afloopt met kinderen die niet luisteren of gevaarlijk gedrag vertonen. Eén daarvan, het verhaal over Suppen-Kaspar, is op de rand van het bord afgebeeld. Het gaat over een jongen die keer op keer zijn soepbordje niet leeg wil eten. Hij wordt steeds magerder en sterft uiteindelijk van de honger. Op zijn graf is een soepkom geplaatst. In het midden van het bord is Struwwelpeter afgebeeld, een jongen die er onverzorgd uitziet en daarom altijd voor schut loopt. De vraag is of het warmhoudbord door ouders als waarschuwing voor hun kroost werd gebruikt om te laten zien wat er met stoute kinderen gebeurde.

Warmhoudbord Struwwelpeter
Warmhoudbord Struwwelpeter (NOM.42118-72)

 

Naast dit bord heeft het Openluchtmuseum ook een rijmkwartetspel in de collectie waarop de verhalen van Hofmann staan afgebeeld. Op de speelkaarten staan onder andere het verhaal van een meisje dat met lucifers speelt en zichzelf per ongeluk in brand steekt en het verhaal van een jongen die niet mag duimzuigen van zijn moeder. Wanneer hij dat toch doet, knipt een kleermaker met zijn schaar de duimen van de jongen af. Het rijmkwartetspel bevindt zich in een doos met negen andere 'familiespellen' die in 1974 opnieuw zijn uitgegeven.


Tegenwoordig worden deze verhalen wellicht als kindonvriendelijk gezien, maar bekende sprookjes uit de negentiende eeuw hadden vaak een zelfde karakter, bijvoorbeeld die van de gebroeders Grimm. Zo moet aan het eind van het originele sprookje over Sneeuwwitje de boze stiefmoeder op gloeiende schoenen dansen tot ze erbij neervalt. In het verhaal van Assepoester worden de slechte stiefzussen gestraft door duiven die hun ogen uitpikken. 

Warmhoudbord Struwwelpeter
Warmhoudbord Struwwelpeter (NOM.42118-72)

 

In de loop der jaren zijn veel sprookjes van hun scherpste randjes ontdaan. In Walt Disney's tekenfilmversie van 'Snow White and the Seven Dwarfs' uit 1937 is bijvoorbeeld de marteldood van de stiefmoeder achterwege gelaten. De verhalen van Hofmann worden echter nog steeds in de originele versie uitgegeven, al gebruiken ouders ze mogelijk niet meer als afschrikwekkend middel voor hun kinderen.


DETAILINFORMATIE

Naam: Warmhoudbord
Inventarisnummer: NOM.42118-72
Vervaardiger: Onbekend
Datering: 1845-1972
Plaats: Onbekend
Materiaal: Aardewerk, metaal

Klik hier voor meer informatie over het warmhoudbord
 

Rijmkwartetspel
Rijmkwartetspel (PR.18498)