Onbezorgd genieten?

koffie

koffie

Onbezorgd genieten?

Heerlijk, zo’n lekkere kop koffie! In Nederland drinken we gemiddeld 3,2 kopjes per dag. Het is een drank die mensen met elkaar verbindt, al eeuwenlang zeer gewild. Maar wie zich verdiept in de wereld van de koffieproductie vroeger en nu, ontdekt dat die soms nog zwarter is dan de koffie zelf…

Koffiebonen zijn zaden van de plant Coffea, die zorgvuldig bewerkt, gebrand en gemalen worden om er koffie van te kunnen zetten. De koffieplant kan vijf meter hoog worden. Op koffieplantages wordt hij teruggesnoeid tot twee meter om de koffiebessen gemakkelijk te kunnen plukken.

 

Vanaf 1450 begint de opwekkende drank in de Arabische wereld aan zijn opmars. Sinds 1650 verovert koffie ook Europa als luxeproduct voor een handjevol rijken. Tussen 1700 en 1900 spelen Nederlanders een belangrijke rol in productie en handel. Maar dat gaat wel gepaard met slavernij en uitbuiting.

 

Sinds 1628 verhandelt de Verenigde Oost-Indische Compagnie koffie, in eerste instantie alleen tussen Aziatische landen. In het najaar van 1661 komt er voor het eerst een grote partij koffie in Amsterdam aan en wordt daar de eerste openbare koffieveiling gehouden. 

 

De Nederlandse kolonie Suriname is in 1712 het eerste land in het Caraïbisch gebied waar koffie voor de exportproductie wordt geplant.

 

VIDEO: FAIRTRADE EIKELTJESKOFFIE

 

 

 

 

Dat gebeurt op plantages waar slaafgemaakte mensen uit Afrika gedwongen moeten werken.

 

De teelt is intensief en de omstandigheden zwaar. Een slaafgemaakte plukt 40 à 50 kilo rijpe koffiebessen per dag. Aan het eind van de dag draagt hij of zij die in een rieten mand op het hoofd naar de werkplaats, soms wel een uur lopen. Daar aangekomen moeten de slaven nog tot diep in de nacht de koffiebessen bewerken. 

 

Aan de andere kant van de wereld wordt in 1830 in Nederlands-Indië het Cultuurstelsel ingevoerd, een soort belastingsysteem. Boeren moeten een vijfde van hun grond gebruiken voor producten voor Nederland, vooral koffie. En arbeiders moeten 66 dagen per jaar voor Nederland aan het werk. Het Cultuurstelsel werkt misbruik in de hand, met uitbuiting van boeren en arbeiders als gevolg. Boeren moeten vaak méér afstaan en de meest vruchtbare grond gebruiken. Er blijft te weinig grond over voor hun eigen voedsel. Honger en armoede zijn het gevolg. 

 

In 1860 schrijft Eduard Douwes Dekker het boek Max Havelaar of De Koffij-veilingen der Nederlandsche Handel-maatschappij. Onder de schuilnaam Multatuli verwerkt hij daarin zijn schokkende ervaringen als ambtenaar in Nederlands-Indië. Het boek speelt een belangrijke rol bij het afschaffen van het Cultuurstelsel. Het boek eindigt met een vurige oproep aan koning Willem III, die volgens

 

 

 

Multatuli eindverantwoordelijk is: 'Meer dan dertig miljoen onderdanen worden MISHANDELD EN UITGEZOGEN IN UW NAAM'. 

 

Wereldwijd komen slavernij en uitbuiting nog altijd voor. Kleine boeren produceren 80% van de koffieoogst. Maar ze krijgen daar een veel te lage prijs voor. Sinds 1988 probeert stichting Max Havelaar die moderne uitbuiting te bestrijden. Ze geven een keurmerk aan producten die vrij van slavernij en uitbuiting geproduceerd en verhandeld zijn. Stichting Max Havelaar (Fairtrade) strijdt bovendien voor een eerlijke prijs voor boeren. Daarom stelt ze een minimumprijs vast en een premie om investeringen te doen, zoals productiviteitsverbetering en betere sociale voorzieningen. Wie voor Fairtrade koffie kiest, draagt dus bij aan een betere levenskwaliteit voor talloze boerenfamilies en gemeenschappen. 

 

Heerlijk, zo’n lekkere kop Fairtrade koffie. Onbezorgd genieten!

 

 

Hubert Slings
Wetenschappelijk medewerker

 

koffie fairtrade