Kamerpaard

Achterzijde kamerpaard N.6880

Kamerpaard rij 1

Wij hebben een vreemde troon in onze collectie. De absurd hoge zitting is opgebouwd uit drie lagen springveren boven op elkaar. Deze zijn geheel omkleed met leer. De troon zelf, uit circa 1850, is van mahonie. Deze houtsoort en de stijl vertellen ons dat het meubel in Engeland is gemaakt. Onderop staat ‘Nr.10’. Nummer tien van wat: Downing Street?  Nee, ons exemplaar is een legaat van Mr. Eduardus Leopoldus Maria Hermanus Baron Speyart van Woerden (1890-1986). Deze brengt het in 1933 tot advocaat-generaal bij het Gerechtshof in Den Haag en daarna tot procureur-generaal bij het Gerechtshof in Den Bosch. Bovendien is hij kamerheer in buitengewone dienst van de koningin en Maltezer ridder.

 

 
Hoezo elitecultuur in ons depot? Ondanks dat het Nederlands Openluchtmuseum zich tot circa 1970 richt op het erfgoed van landbouwers, vissers en ambachtslieden krijgen we tevens veel materiele cultuur uit de rijkste lagen van de bevolking in onze collectie. Zij achten hun cultuur sowieso museumwaardig en schenken ons op grote schaal voorwerpen: van een sjees van prinses Wilhelmina tot de reistas van Samuel Johannes Baron Sandberg tot den Essenburg. Pas veel later vinden brede lagen van de bevolking hun materiele cultuur erfgoedwaardig en gaan ze deze aan ons aanbieden. 

Voorzijde kamerpaard
Hobbelstoel ofwel kamerpaard (N.6880)

 

Terug naar het onderwerp: wat deed een adellijke familie met zo’n troon?  Een dergelijk geval heet in Engeland een chamber horse, een kamerpaard dus. Deze wordt al in 1739 uitgevonden door Henry Marsh in St. Clement’s-Inn Passage, Clare-Market, Londen. Circa 25 jaar later, in 1763, patenteert de eveneens Britse R. Tradwell als eerste conische springveren. De in Nederland oudst bekende stoel met springveren dateert uit 1791 en komt eveneens uit Engeland. De vroegste bekende vermelding van het gebruik van conische springveren in een kamerpaard staat in Thomas Sheratons The cabinet-maker and upholsterer’s drawing-book uit 1793.

 

Hoe gaat het in zijn werk? Je schuift het voetensteuntje uit en ploft op het kussen neer. Vervolgens doe je alsof je op een paard rijdt en veer je op en neer. Zo probeer je wat van de vele calorieën kwijt te raken die je een uurtje eerder aan tafel naar binnen hebt geschoven. Daarnaast houdt het natuurlijk de paardrijspieren in conditie. Maar de nieuwe uitvinding wordt ook aangeprezen tegen aandoeningen van de milt, lever, jicht, zenuwziekten en neerslachtigheid. Deze hometrainer staat alleen bij de rijken. Voor de minder bedeelden zijn er kamerpaarden in apotheken. Voor zes cent per uur kunnen ze wippen op het nieuwe wonder. 

Mr. Eduardus Leopoldus Maria Hermanus Baron Speyart van Woerden (1890-1986)
Mr. Eduardus Leopoldus Maria Hermanus Baron Speyart van Woerden (1890-1986). Bron: Nederland's Adelsboek (1931)

 

Met het kamerpaard imiteert men de beweging van het destijds meest gangbare transportmiddel, het paard. Wij doen dat nog steeds: met onze hometrainer kopiëren we ons meest gangbare transportmiddel: de fiets. Welke beweging kopiëren we over 100 jaar? Bewegen we dan nog wel? Of hebben we tegen die tijd een hometrainer met accu?

 

DETAILINFORMATIE


Naam: Hobbelstoel, kamerpaard
Inventarisnummer: N.6880
Vervaardiger: Onbekend
Datering: Circa 1850
Plaats: Engeland
Materiaal: Hout, metaal, leer

Klik hier voor meer informatie over het kamerpaard

Advertentie kamerpaard, circa 1894
Advertentie voor het kamerpaard, circa 1894