Zeldzame handelscatalogus uit Iserlohn, circa 1826

Handelscatalogus uit Iserlohn, circa 1826

Handelscatalogus rij 1

In 2018 heeft de bibliotheek van het Nederlands Openluchtmuseum een interessant en zeer zeldzaam boekwerk verworven, een handelscatalogus uit circa 1826 waarin allerlei messing voorwerpen zijn afgebeeld. De catalogus lijkt geenszins op de Ikea-gids zoals die tegenwoordig in de bus valt, ondanks dat ze beide bedoeld zijn ter promotie van handelswaar.

 

Messing siervoorwerpen
In 1769 werd waarschijnlijk voor het eerst meubelbeslag geheel mechanisch uit messing blik gestanst. John Pickering uit Londen vond een machine uit waarmee hij met een matrijs, dunne vellen messing en een zware hamer ieder gewenst ontwerp kon reproduceren voor kistbeslag, koetsornamenten en interieurdecoratie. Gestanste messing voorwerpen waren sneller en met minder grondstoffen te vervaardigen dan de gegoten exemplaren, en daarom veel goedkoper. Messing siervoorwerpen werden betaalbaar voor een groot deel van de bevolking. In de euforie ging men zo’n beetje alles van gestanst messing blik maken, tot en met hondenhalsbanden aan toe. 

Handelscatalogus uit Iserlohn (Bibl.nr. 55298)
Handelscatalogus uit Iserlohn, p.3 (Bibl.nr. 55298)

 

Handelaren in Iserlohn
In Iserlohn waren in het begin van de negentiende eeuw verschillende metaalwarenfabrieken actief, met een internationale afzetmarkt. Handelsreizigers en fabrieksmedewerkers liepen de verschillende fabrieken af, verzamelden overzichten van de geproduceerde waren en stelden er een catalogus van samen. De handelaar nam de catalogus mee naar zijn buitenlandse klanten. Gezien de onderschriften is de hier afgebeelde bedoeld voor de Duitse en Italiaanse markt. Met de catalogus als voorbeeld noteerde de handelaar de orders en verzorgde de levering. Daarnaast circuleerden dergelijke catalogi tussen metaalbewerkers, zoals geelgieters en koperslagers, wederverkopers van metaalwaren en andere gildeleden in de grote steden. 

Handelscatalogus Iserlohn
Handelscatalogus uit Iserlohn, p.28 (Bibl.nr. 55298)

 

Catalogus
De recent verworven catalogus is geen keurig gebonden boekwerk, maar een stapel losse, eenzijdig bedrukte vellen die aan de rand van de bladzijden zijn genaaid tot een bundel. Dit exemplaar heeft geen titelpagina. Een register zal er niet in hebben gezeten. Daarnaast is hij tijdens zijn gebruiksperiode veelvuldig aangepast. Sommige bladen hebben de signatuur van lithograaf Ph. Öhlschläger, andere die van lithograaf R. Hüser. De schrijfwijze van beide namen varieert, een teken dat de catalogus door de jaren heen is opgebouwd.  Verschillende bladen ontbreken in het blok, mogelijk vanwege niet meer leverbare producten. Het gebruikte papier verschilt. De metaalwaren zijn allemaal genummerd en per soort gebundeld, maar de nummering is niet doorlopend. Enkele bladzijden hebben een groter formaat, zijn gevouwen maar desondanks gerafeld aan de randen.

Handelscatalogus Iserlohn
Handelscatalogus uit Iserlohn, p.86 (Bibl.nr. 55298)

 

Aanwinst Nederlands Openluchtmuseum
De zeldzaamheid en de zichtbare ontwikkeling van deze catalogus zijn voor het Nederlands Openluchtmuseum niet de enige redenen voor aanschaf. Hoewel hij niet voor de Nederlandse markt bedoeld was, bevat de catalogus verschillende gebruiks- en siervoorwerpen die in Nederlandse huishoudens voorkwamen en in de collectie van het museum terecht zijn gekomen. Voorbeelden hiervan zijn schilderijlijsten, kruisbeeldjes, bellenkoordringen, veel meubelbeslag en ook de eerdergenoemde hondencolliers. 

 

Detailinformatie

Naam: Handelscatalogus
Inventarisnummer: Bibl.nr. 55298 
Vervaardiger: lithografen R. Hüser en Ph. Öhlschläger
Datering: circa 1826
Plaats: Iserlohn
Materiaal: Papier

Klik hier voor meer informatie over de catalogus
 

Handelscatalogus Iserlohn
Handelscatalogus uit Iserlohn, p.103 (Bibl.nr. 55298)